pakshi bolu lagale tar marathi essay | If Animals and Birds could talk essay in marathi

विचार करा, जर एका सकाळी निसर्गाचा एक अद्भुत चमत्कार घडला आणि आपल्या आजूबाजूचे सर्व प्राणी-पक्षी माणसासारखे मानवी भाषेत अस्खलित बोलू लागले तर? ही केवळ एक गंमतशीर आणि रम्य कल्पना वाटेल; परंतु बारकाईने विचार केला तर ती मानवाच्या अंतर्मनाला हादरवून टाकणारी आणि आधुनिक संस्कृतीला आत्मपरीक्षण करायला लावणारी एक अत्यंत मोठी घटना ठरेल.

प्राणी-पक्षी अचानक बोलू लागल्यास सुरुवातीचे काही दिवस संपूर्ण जगात केवळ आश्चर्य, कुतूहल आणि आनंदाचे वातावरण निर्माण होईल. सकाळी उठल्यावर बाल्कनीत किंवा खिडकीत येणारी चिमणी चिवचिव करण्याऐवजी ‘शुभ सकाळ! मला थोडे दाणे आणि पाणी दे ना!’ असे प्रेमाने म्हणेल. अंगणातील झाडावर बसलेला कावळा ‘दार उघडा, पाहुणे येणार आहेत!’ असा स्पष्ट आवाज देईल.

घरातील पाळीव कुत्रा शेपूट हलवत माणसाजवळ येईल आणि म्हणेल, ‘दादा, मला आज खूप भूक लागली आहे, आपण फिरायला कधी जायचे?’ पाळीव मांजर म्याव-म्याव करण्याऐवजी गोड आवाजात लाडिकपणे दूध मागेल.

लहान मुलांसाठी तर हा अनुभव एखाद्या स्वप्नासारखा असेल; त्यांना घरातच बोलणारे सवंगडी मिळतील. पशुवैद्यकीय डॉक्टरांचे काम अत्यंत सोपे होईल, कारण आजारी पडलेला प्राणी स्वतःच सांगू शकेल की त्याच्या शरीरात नेमके कुठे आणि काय दुखत आहे.

परंतु, सुरुवातीचे हे गोड कौतुक संपल्यानंतर या संवादाचे एक अत्यंत गंभीर, कटू आणि भयावह रूप जगासमोर येईल. प्राणी जेव्हा बोलायला लागतील, तेव्हा ते केवळ प्रेमाच्या गप्पा मारणार नाहीत, तर शतकानुशतके मानवाने केलेल्या क्रूर अत्याचारांचा जाब विचारतील!

रस्त्यावरील लाचार भटका कुत्रा माणसाला अडवून विचारेल, ‘आम्ही तुमच्याकडून केवळ दोन घास अन्नाची आणि थोड्या मायेची अपेक्षा करतो; तरीही तुम्ही आम्हाला विनाकारण काठीने का मारता? आमच्या अंगावर दगड आणि फटाके फेकून तुम्हाला कसला आनंद मिळतो?’

कत्तलखान्याकडे नेली जाणारी गाय डोळ्यांत अश्रू आणून विचारू लागेल, ‘मी तुम्हाला आयुष्यभर अमृतासारखे गोड दूध दिले, माझ्या शेणा-मूत्राने तुमची शेती सुपीक केली; मग आज मी म्हातारी आणि भाकड झाल्यावर मला खाटीकाच्या दारात विकताना तुमच्या काळजाला पाझर कसा फुटला नाही?’

शेतात राबणारा बैल शेतकर्‍याला विचारेल, ‘मी ऊन-पावसात अंग मोडून शेती पिकवली, मग मी थकल्यावर पाठीवर चाबकाचे अमानुष फटकारे का ओढले?’

पिंजऱ्यात खितपत पडलेला पोपट आक्रोश करून विचारेल, ‘मुक्त निळ्या आकाशात उडण्यासाठी निसर्गाने मला पंख दिले होते; मग तुमच्या घराची शोभा वाढवण्यासाठी मला या लोखंडी तुरुंगात का डांबून ठेवले?’

सर्कशीतील वाघ, सिंह आणि हत्ती माणसाच्या चाबकाच्या भीतीने केलेल्या क्रूर कसरतींची काळी कहाणी जगासमोर मांडतील. प्रयोगशाळांमध्ये औषधांच्या चाचण्यांसाठी मारल्या जाणाऱ्या उंदीर आणि सशांचा आक्रोश ऐकून शास्त्रज्ञांची मान शरमेने खाली झुकेल.

जंगलातील हिंस्त्र मानले जाणारे प्राणी शहरांच्या वेशीवर येऊन माणसाला खडसावून विचारतील, ‘आमची पिढ्यानपिढ्यांची घरे, आमची हिरवीगार जंगले तुम्ही सिमेंटची शहरे बांधण्यासाठी का तोडली? आमची हक्काची घरे हिरावून घेतली आणि आम्ही भुकेपोटी गावात आलो की आम्हाला ‘नरभक्षक’ ठरवून गोळ्या का घातल्या?’

पक्षी माणसाला विचारतील, ‘तुमच्या मोबाईल टॉवर्सच्या घातक लहरींनी आणि हवेतील विषारी धुराने आमची संपूर्ण पिढी नष्ट होत चालली आहे, याचा जाब आम्ही कोणाला विचारायचा?’ माणसाकडे या कोणत्याही प्रश्नाचे उत्तर नसेल; विज्ञानाची आणि प्रगतीची शेखी मिरवणारा माणूस मुक्या जीवांपुढे निरुत्तर होईल.

या काल्पनिक संवादाचा सर्वात मोठा सकारात्मक परिणाम म्हणजे माणसाचा खोटा अहंकार पूर्णपणे गळून पडेल. माणसाला हे प्रकर्षाने उमजेल की, ही पृथ्वी केवळ मानवाच्या उपभोगासाठी बनलेली नाही, तर या वसुंधरेवर प्रत्येक मुक्या प्राण्याला आणि पक्षाला जगण्याचा समान अधिकार आहे.

प्राण्यांची भाषा समजल्यामुळे संपूर्ण जगात शाकाहाराची मोठी लाट येईल. कत्तलखाने कायमचे बंद होतील. प्राण्यांची शिकार करणे आणि त्यांच्यावर क्रूर प्रयोग करणे यांवर जागतिक बंदी घातली जाईल. पिंजरे तोडले जातील आणि पक्षी आकाशात मुक्त उडू लागतील. माणूस आणि प्राणी यांच्यात केवळ मालक-गुलामाचे नव्हे, तर खऱ्याखुऱ्या मित्रांचे नाते निर्माण होईल.

‘जर प्राणी-पक्षी बोलू लागले तर…’ हा केवळ मनोरंजनासाठी केलेला कल्पनाविलास नसून, तो माणसाच्या संवेदनशीलतेची आणि माणुसकीची परीक्षा घेणारा एक गंभीर विचार आहे. आज प्राणी बोलू शकत नाहीत, याचा अर्थ त्यांना वेदना होत नाहीत असा मुळीच नाही. ते मुके आहेत म्हणूनच माणसाने अधिक सहृदय आणि दयाळू बनण्याची गरज आहे.

प्राण्यांच्या मुक्या डोळ्यांतील मूक भाषा, त्यांचे अश्रू आणि त्यांची निष्पाप नजर वाचता येणे हीच खरी माणुसकी आहे. संत तुकाराम महाराजांनी म्हटले आहे—’वृक्षवल्ली आम्हां सोयरीं वनचरें, पक्षी ही सुस्वरें आळविती.’ निसर्गातल्या या सर्व घटकांना आपले सखे मानून त्यांच्याशी प्रेमाने, करुणेने आणि समभावाने जगणे हाच या विश्वाचा खरा धर्म आहे!

प्राणी आणि पक्षी बोलू लागले तर काय होईल निबंध | कल्पनात्मक निबंध

प्र. १. प्राणी बोलू लागले तर सर्वात आधी माणसाला काय सांगतील?

उत्तर: प्राणी बोलू लागले तर ते सर्वात आधी माणसाला त्यांच्यावर होणारे अत्याचार थांबवण्यास सांगतील. जंगलातील प्राणी मानवाला त्यांची घरे (जंगलतोड) न तोडण्याची विनंती करतील, तर पाळीव प्राणी चांगल्या अन्नाची, मायेची आणि हक्काच्या विश्रांतीची मागणी करतील.

प्र. २. पक्षी बोलू लागले तर त्यांची मानवाकडे कोणती मुख्य मागणी असेल?

उत्तर: पक्षी माणसाकडे सर्वात आधी स्वातंत्र्याची मागणी करतील. पिंजऱ्यात कैद असणारे पक्षी स्वतःची सुटका मागतील, तसेच नायलॉन मांजा, ध्वनीप्रदूषण आणि मोबाईल टॉवरच्या घातक रेडिएशनपासून त्यांचे प्राण वाचवण्याची विनंती करतील.

प्र. ३. प्राणी बोलू लागल्यास माणसाला काय फायदा होईल?

उत्तर: प्राणी बोलू लागल्यास पशुवैद्यकीय क्षेत्रात मोठा फायदा होईल; जनावरांना नेमका कोणता आजार किंवा वेदना होत आहे, हे ते स्वतः सांगू शकतील. तसेच, निसर्गातील चक्रीवादळ, भूकंप यांसारख्या नैसर्गिक आपत्तींची प्राण्यांना अगोदर लागणारी चाहूल ते मानवाला सांगून सतर्क करू शकतील.

प्र. ४. हा निबंध लिहिताना विद्यार्थ्याने कोणत्या मूल्यांवर भर दिला पाहिजे?

उत्तर: या निबंधात केवळ कल्पनेचा खेळ न मांडता प्राण्यांविषयी दया (भूतदया), पर्यावरण संवर्धन, प्राण्यांचे हक्क, आणि निसर्गातील सर्व सजीवांच्या सहअस्तित्वाचे (Co-existence) महत्त्व या मूल्यांवर भर दिला पाहिजे.