12th EVS journal assignment answers in Marathi pdf | १२ वी पर्यावरण जर्नल कार्य उत्तरे

विषय : १२वी पर्यावरण जर्नल कार्य : तुमच्या दैनंदिन जीवनात तुम्ही कोणत्या पर्यावरणपूरक पद्धती अंगिकारू शकता ते लिहा.

प्रस्तावना

पर्यावरण हे आपल्या जीवनाचा अविभाज्य भाग आहे. हवा, पाणी, माती, वनस्पती, प्राणी आणि नैसर्गिक संसाधने यांवर मानवी जीवन अवलंबून आहे. मात्र वाढते प्रदूषण, वृक्षतोड, प्लास्टिकचा वाढता वापर, पाण्याची नासाडी आणि नैसर्गिक साधनसंपत्तीचा अतिरेक यामुळे पर्यावरणाचा समतोल बिघडत आहे. पर्यावरणाचे संरक्षण करण्यासाठी केवळ शासन किंवा सामाजिक संस्थांनी प्रयत्न करणे पुरेसे नाही, तर प्रत्येक व्यक्तीने आपल्या दैनंदिन जीवनात पर्यावरणपूरक सवयी अंगीकारणे आवश्यक आहे.

evs project book for class 12 solutions pdf in Marathi

पर्यावरणपूरक पद्धती

१. पाण्याची बचत करणे :
पाणी हे जीवनासाठी अत्यंत आवश्यक नैसर्गिक साधन आहे. नळ उघडा ठेवून पाण्याची नासाडी करू नये. दात घासताना, आंघोळ करताना आणि भांडी धुताना आवश्यक तेवढेच पाणी वापरावे. घरातील गळणारे नळ व पाइप त्वरित दुरुस्त करावेत. पावसाचे पाणी साठवून त्याचा योग्य वापर करावा.

२. विजेची बचत करणे :
विनाकारण दिवे, पंखे, टीव्ही आणि इतर विद्युत उपकरणे चालू ठेवू नयेत. घरातून बाहेर पडताना सर्व दिवे व उपकरणे बंद करावीत. शक्य असल्यास LED दिव्यांचा वापर करावा. यामुळे विजेची बचत होण्याबरोबरच नैसर्गिक संसाधनांचा वापरही कमी होतो.

३. प्लास्टिकचा वापर कमी करणे :
प्लास्टिकमुळे पर्यावरणाचे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान होते. बाजारात जाताना कापडी किंवा पुनर्वापर करता येणाऱ्या पिशव्यांचा वापर करावा. एकदाच वापरल्या जाणाऱ्या प्लास्टिकच्या बाटल्या, कप, चमचे आणि पिशव्या टाळाव्यात. प्लास्टिकचा वापर कमी करून पर्यावरणाचे प्रदूषण कमी करता येते.

४. कचऱ्याचे योग्य व्यवस्थापन करणे :
घरातील कचरा ओला आणि सुका असा वेगळा करावा. ओल्या कचऱ्यापासून कंपोस्ट खत तयार करता येते. कागद, काच, धातू आणि प्लास्टिक यांसारख्या पुनर्वापर करता येणाऱ्या वस्तू वेगळ्या जमा करून त्यांचा पुनर्वापर किंवा पुनर्चक्रण करावे. कचरा रस्त्यावर, नदीत किंवा सार्वजनिक ठिकाणी टाकू नये.

पर्यावरण शिक्षण व जलसुरक्षा इयत्ता १२ वी जर्नल नोंदी | educationalmarathi

५. वृक्षारोपण व वृक्षसंवर्धन करणे :
झाडे आपल्याला ऑक्सिजन देतात आणि वातावरणातील कार्बन डायऑक्साइडचे प्रमाण कमी करण्यास मदत करतात. त्यामुळे वाढदिवस किंवा इतर विशेष प्रसंगी वृक्षारोपण करावे. केवळ झाडे लावणे पुरेसे नसून त्यांची नियमित काळजी घेणे आणि त्यांना पाणी देणेही आवश्यक आहे.

६. सार्वजनिक वाहतुकीचा वापर करणे :
खाजगी वाहनांचा जास्त वापर केल्यामुळे इंधनाचा वापर आणि वायुप्रदूषण वाढते. त्यामुळे शक्य असल्यास बस, रेल्वे किंवा इतर सार्वजनिक वाहतुकीचा वापर करावा. जवळच्या अंतरासाठी चालत जाणे किंवा सायकलचा वापर करावा. यामुळे इंधनाची बचत होऊन प्रदूषण कमी होते.

७. वस्तूंचा पुनर्वापर करणे :
वस्तू खराब झाल्यावर लगेच फेकून देण्याऐवजी त्यांची दुरुस्ती करून पुन्हा वापर करावा. जुन्या कपड्यांचा, पुस्तकांचा, फर्निचरचा आणि इतर वस्तूंचा शक्य तितका पुनर्वापर करावा. यामुळे कचऱ्याचे प्रमाण कमी होते आणि नवीन वस्तूंच्या निर्मितीसाठी लागणाऱ्या संसाधनांची बचत होते.

८. कागदाचा वापर कमी करणे :
कागदाचा अनावश्यक वापर टाळावा. शक्य असल्यास डिजिटल माध्यमांचा वापर करावा. कागदाच्या दोन्ही बाजूंचा वापर करावा. यामुळे कागदाची बचत होऊन वृक्षतोड कमी करण्यास मदत होते.

९. पर्यावरण स्वच्छ ठेवणे :

आपले घर, शाळा, महाविद्यालय आणि परिसर स्वच्छ ठेवणे ही प्रत्येकाची जबाबदारी आहे. सार्वजनिक ठिकाणी कचरा टाकू नये. नदी, तलाव, समुद्र आणि इतर जलस्रोतांमध्ये कचरा किंवा प्लास्टिक टाकू नये.

१०. पर्यावरणाविषयी जनजागृती करणे :

स्वतः पर्यावरणपूरक सवयी अंगीकारण्याबरोबरच कुटुंबातील सदस्य, मित्र आणि समाजातील इतर लोकांमध्येही पर्यावरण संवर्धनाबाबत जागृती निर्माण करावी. पर्यावरण दिन, वृक्षारोपण, स्वच्छता मोहीम आणि जलसंवर्धन यांसारख्या उपक्रमांमध्ये सहभागी व्हावे

paryavaran practical book 12th pdf free download

माझे मत

माझ्या मते, पर्यावरणाचे संरक्षण करण्यासाठी मोठ्या उपाययोजनांबरोबरच दैनंदिन जीवनातील छोट्या-छोट्या सवयी महत्त्वाच्या आहेत. पाणी व वीज वाचवणे, प्लास्टिकचा वापर कमी करणे, कचऱ्याचे वर्गीकरण करणे, झाडे लावणे, सार्वजनिक वाहतुकीचा वापर करणे आणि परिसर स्वच्छ ठेवणे यांसारख्या साध्या गोष्टी प्रत्येक व्यक्ती सहज करू शकते. प्रत्येकाने पर्यावरणपूरक जीवनशैली स्वीकारली तर पर्यावरणावरील ताण कमी होण्यास मोठी मदत होईल.

निष्कर्ष

पर्यावरणाचे संरक्षण ही केवळ शासनाची किंवा एखाद्या संस्थेची जबाबदारी नसून प्रत्येक नागरिकाचे कर्तव्य आहे. आपण आज केलेल्या छोट्या-छोट्या पर्यावरणपूरक कृतींचा भविष्यात मोठा परिणाम होऊ शकतो. म्हणूनच “पर्यावरण वाचवा, भविष्य वाचवा” हा संदेश लक्षात ठेवून आपण आपल्या दैनंदिन जीवनात पर्यावरणपूरक पद्धती अंगीकारल्या पाहिजेत. आपल्या सवयी बदलल्या तर पर्यावरणाचे रक्षण होईल आणि भावी पिढ्यांसाठी निरोगी व सुंदर पृथ्वी निर्माण करता येईल.

12th environment education and water security journal report